According to the book "Famous Vietnamese Women," Lady Trieu's real name was Trieu Thi Trinh, born on October 2, 226, into a family of local chieftains in Quan An, Cuu Chan (now Thieu Hoa, Thanh Hoa province).
Bà là em gái của Triệu Quốc Đạt, huyện lệnh và thủ lĩnh của vùng Cửu Chân. Từ nhỏ, bà sớm có chí khí hơn người. Khi cha hỏi về chí hướng mai sau, dù còn ít tuổi, bà đã thưa: "When I grow up, I will go fight the enemy like Trung Trac and Trung Nhi."
At that time, the Eastern Han dynasty collapsed and split into three kingdoms: Northern Wei, Western Shu, and Eastern Wu. Southern Vietnam became Giao Chau district, dependent on the Eastern Wu dynasty. The Wu dynasty's oppressive regime was extremely brutal. They plundered, beat, and forced the people to search the forests and seas for pearls, lapis lazuli, tortoiseshell, and ivory, and to pay tribute in the form of seasonal produce and vegetables.

Nữ anh hùng dân tộc Triệu Thị Trinh. (Ảnh minh hoạ)
Trieu Thi Trinh and her brother Trieu Quoc Dat were enraged at the officials of the Ngo dynasty and were determined to save the country, raising the banner of rebellion. When relatives advised her to get married, she resolutely replied: "Tôi muốn cưỡi con gió mạnh, đạp luồng sóng dữ, chém cá kình ở biển khơi, đánh đuổi quân Ngô giành lại giang sơn, cởi ách nô lệ, đâu chịu khom lưng làm tì thiếp cho người".
Năm 248, bà Triệu Thị Trinh cùng anh trai khởi binh. Từ căn cứ Ngàn Nưa, nghĩa quân tấn công chiếm thành Tư Phố. Nhanh chóng giành thắng lợi, nghĩa quân vượt sông Mã xuống vùng Bồ Điền để xây dựng thêm căn cứ địa, vì địa hình tự nhiên nơi đây thuận lợi cho thế công lẫn thủ.
Người anh Triệu Quốc Đạt không may lâm bệnh mất ở Bồ Điền. Nghĩa quân tôn Triệu Thị Trinh làm thủ lĩnh toàn quyền, với danh xưng Nhuỵ Kiều tướng quân (vị tướng yêu kiều như nhuỵ hoa). Ra trận, bà thường đi guốc ngà, mặc áo giáp vàng, chít khăn vàng, cưỡi voi trắng oai phong lẫm liệt. Kẻ thù nhìn thấy bà là khiếp vía.
Tương truyền trong quân Đông Ngô có câu: "Hoành qua đương hổ dị/ Đối diện Bà vương nan" (Múa giáo đánh cọp dễ/ Đối mặt Vua Bà thì thực khó).
Quân Bà Triệu đi đến đâu cũng được dân chúng hưởng ứng, kẻ thù khiếp sợ. Phụ nữ quanh vùng thúc giục chồng con ra quân theo Bà Triệu đánh giặc. Để chia rẽ nghĩa quân, giặc đã xảo quyệt phong cho Bà Triệu đến chức Lệ Hải Bà Vương (nữ vương xinh đẹp của vùng ven biển), song bà không một chút xao động. Giặc còn bí mật sai tay chân thân tín tới gặp và hứa sẽ cung cấp cho bà thật nhiều tiền bạc, bà cũng chẳng chút tơ hào.
The rebellion led by Lady Trieu grew stronger, and the governor of Giao Chau was killed. The situation became critical, so the Ngo dynasty immediately sent the skilled general Luc Dan, nephew of the famous general Luc Ton, to serve as governor of Giao Chau and An Nam commander, bringing with him 8.000 troops to suppress the rebellion.
Mặc dù dũng cảm chống trả nhưng do yếu thế trước sức mạnh tấn công của kẻ thù, cuối cùng căn cứ Bồ Điền bị tàn phá, nghĩa quân tan vỡ. Bà Triệu lên núi Tùng bên dòng sông Âu, quỳ xuống vái trời đất rằng: "Sinh vi tướng, tử vi thần" (Sống làm tướng, chết làm thần), rồi rút gươm tự vẫn lúc mới 22 tuổi.
Chí hướng giải phóng đất nước khỏi ách nô lệ của giặc phương Bắc chưa thành, nhưng cuộc khởi nghĩa của nữ anh hùng Triệu Thị Trinh trở thành mốc son chói lọi trên chặng đường chống ngoại xâm của dân tộc. Để tưởng nhớ công đức của bà, nhân dân lập đền dưới chân núi Gai, xây lăng, dựng tháp trên đỉnh núi Tùng để thờ phụng.



















